Let op: De informatie in dit artikel is informatief bedoeld en vervangt geen advies van een dierenarts. Raadpleeg altijd een professional bij gezondheidsproblemen.
Als hondeneigenaar leer je jouw hond goed kennen: zijn gewoontes, zijn energie, zijn eetlust. Wanneer er iets verandert, merk je dat vaak snel. Maar wat doe je als je hond minder actief is, anders eet of ergens aan krabt? In dit artikel bespreken we de meest voorkomende ziektes bij honden, zodat je de symptomen eerder herkent en sneller kunt handelen.
1. Oorontsteking (otitis externa)
Symptomen: Schudden met het hoofd, krabben aan het oor, een onaangename geur uit het oor, bruinrode afscheiding, rode of gezwollen oorschelp.
Oorzaak: Oorontstekingen worden veroorzaakt door bacteriën, gisten (met name Malassezia), parasieten (oormijt) of een combinatie. Honden met hangende oren — zoals Labradors, Cocker Spaniëls en Golden Retrievers — zijn vatbaarder omdat de luchtcirculatie in het oor beperkt is.
Behandeling: De dierenarts reinigt het oor en schrijft oordruppels voor (antibacterieel, antischimmel of een combinatie). In chronische gevallen kan nader onderzoek nodig zijn naar allergieën of anatomische oorzaken. Probeer nooit zelf diep in het oor te reinigen — dat kan de toestand verergeren.
2. Maagdraaiing (gastric dilatation-volvulus)
Symptomen: Opgezette buik, nutteloos kokhalzen zonder te braken, speekselen, rusteloosheid, bleek tandvlees, zwakte. Dit is een spoedgeval.
Oorzaak: Bij maagdraaiing vult de maag zich met gas en draait om zijn as, waardoor de bloedtoevoer wordt afgesneden. Dit treft met name grote en diepborstrasssen zoals de Grote Dane, Dobermann, Duitse Herder en Weimaraner. Risicofactoren zijn één grote maaltijd per dag, eten vlak voor of na intensief bewegen en een stressvolle omgeving.
Behandeling: Maagdraaiing vereist onmiddellijke chirurgische ingreep. Elke minuut telt. Rijd direct naar de dichtstbijzijnde spoeddierenarts als je deze symptomen ziet.
3. Heupdysplasie (HD)
Symptomen: Moeite met opstaan of traplopen, stijfheid na rust, verminderde bewegingsdrang, schommelende loop ('Duits lopen'), hoorbare klik in de heup.
Oorzaak: Heupdysplasie is een erfelijke aandoening waarbij het heupgewricht niet goed is gevormd, waardoor de kop van het dijbeen niet goed in de kom past. Dit leidt tot slijtage en pijn. Grote rassen zijn vaker aangedaan, maar ook bij middelgrote rassen zoals de Labrador en Golden Retriever komt HD veel voor.
Behandeling: Er is geen genezing, maar wel goede behandelopties: gewichtsbeheersing, fysiotherapie, pijnstillers en ontstekingsremmers, maar ook chirurgische opties zoals een totale heupvervanging bij ernstige gevallen. Vroeg ingrijpen vertraagt de progressie.
4. Tekenziekte (Lyme-borreliose)
Symptomen: Koorts, vermoeidheid, verlies van eetlust, gewrichtspijn (kreupelheid die van poot wisselt), gezwollen lymfeklieren. Symptomen kunnen weken tot maanden na de tekenbeet optreden.
Oorzaak: Lyme wordt veroorzaakt door de Borrelia-bacterie, overgedragen via beten van besmette teken. In Nederland is de Gewone Schapenteek (Ixodes ricinus) de voornaamste drager. Bosrijke en vochtige gebieden vormen het grootste risico.
Behandeling: Antibioticakuur (doorgaans doxycycline gedurende 4 weken). Preventie is key: gebruik tekenwerende middelen en controleer je hond na elke buitenrit op teken. Een vaccin tegen Lyme is beschikbaar — lees meer in ons artikel over vaccinaties voor je hond.
5. Parvovirus
Symptomen: Ernstige bloederige diarree, hevige diarree, braken, lethargie, uitdroging, koorts. Vaak snel verslechterend.
Oorzaak: Parvovirus is een bijzonder besmettelijk en taai virus dat het maag-darmstelsel aanvalt en de witte bloedcellen vernietigt. Het verspreidt zich via contact met besmette ontlasting, ook via schoenen of kleding. Puppy's die nog niet volledig gevaccineerd zijn lopen het grootste risico.
Behandeling: Er bestaat geen specifiek antiviraal middel. Behandeling is ondersteunend: intensieve vloeistoftherapie, antibiotica ter voorkoming van secundaire infecties en sondevoeding. De sterfte kan hoog zijn, maar bij snelle veterinaire behandeling overleven veel honden. Vaccinatie is de meest effectieve preventie.
6. Kennelhoest (infectieuze tracheobronchitis)
Symptomen: Droge, kefachtige hoest (klinkt als een gansgeknor), soms slijm ophoesten, niezen. De hond voelt zich verder doorgaans niet erg ziek.
Oorzaak: Kennelhoest is een luchtweginfectie veroorzaakt door een combinatie van virussen (onder andere para-influenza, adenovirus) en de bacterie Bordetella bronchiseptica. Het verspreidt zich snel in omgevingen met veel honden bij elkaar, zoals pensionblijf of hondenscholen.
Behandeling: In milde gevallen herstelt de hond vanzelf binnen 1–2 weken. Bij ernstige gevallen of jonge/oudere honden kan de dierenarts antibiotica of hoestdempers voorschrijven. Vaccinatie vermindert de kans op besmetting en de ernst van de ziekte aanzienlijk.
7. Diabetes mellitus
Symptomen: Overmatige dorst en urineproductie, toegenomen eetlust bij gewichtsverlies, troebele ogen (staar), vermoeidheid, zwakte in de achterpoten.
Oorzaak: Net als bij mensen kan een hond diabetes type 1 of type 2 ontwikkelen. Bij type 1 produceert de alvleesklier te weinig insuline. Vrouwelijke honden en bepaalde rassen (zoals Samojeed, Pudel en Beagle) zijn vatbaarder. Obesitas is een risicofactor.
Behandeling: Insuline-injecties (dagelijks of tweemaal daags), aangepast dieet met vaste maaltijdtijden en geregelde controles bij de dierenarts. Met de juiste zorg kunnen diabetische honden een goede kwaliteit van leven hebben.
8. Artrose (osteoartritis)
Symptomen: Stijfheid na rust, moeite met opstaan, minder speelzin, kreupelheid, onwil om te springen of traplopen, zichtbare spiermassa-afname.
Oorzaak: Artrose is een degeneratieve gewrichtsaandoening waarbij het kraakbeen langzaam slijt. Het is een aandoening die vaker voorkomt bij oudere honden en bij rassen die gevoelig zijn voor gewrichtsproblemen. Overgewicht versnelt de progressie sterk.
Behandeling: Pijnmanagement met ontstekingsremmers (NSAIDs), voedingssupplementen zoals glucosamine en chondroïtine, fysiotherapie, hydrotherapie (zwemmen) en gewichtsbeheersing. Er is geen genezing, maar goede behandeling verbetert de kwaliteit van leven aanzienlijk. Aanpassingen thuis — zoals een orthopedisch hondenbed, vaste looproutes en antislipmatten — helpen ook.
9. Huidallergieën en atopische dermatitis
Symptomen: Aanhoudende jeuk (krabben, bijten en likken, met name aan poten, oksels en buik), rode of ontstoken huid, huiduitslag, terugkerende huidinfecties, haarverlies op getroffen plekken.
Oorzaak: Allergieën bij honden worden veroorzaakt door omgevingsfactoren (pollen, huisstofmijt, schimmelsporen — atopie), voedingsmiddelen of vlooienspeeksel (vlooienallergische dermatitis). Atopische dermatitis is een chronische aandoening met een genetische component die bij bepaalde rassen veel voorkomt, zoals de Westie, Labrador en Bulldog.
Behandeling: Behandeling hangt af van de oorzaak en kan bestaan uit hypoallergeen dieet, vlooienbehandeling, antihistaminica, corticosteroïden, immuunmodulerende medicatie (zoals oclacitinib of lokrolimus) of immunotherapie. Een grondige diagnose door de dierenarts — soms via huidtesten of eliminatiedieet — is essentieel.
10. Nierproblemen (chronische nierziekte)
Symptomen: Meer drinken en plassen, verminderde eetlust, gewichtsverlies, braken, slecht ruikende adem (ammoniak- of urinegeur), lethargie, bleke slijmvliezen.
Oorzaak: Chronische nierziekte (CNZ) tast de nieren geleidelijk aan en is een van de meest voorkomende aandoeningen bij oudere honden. De nieren kunnen door leeftijd, erfelijkheid, infecties of langdurig gebruik van bepaalde medicijnen slechter gaan functioneren.
Behandeling: Er is geen genezing, maar de progressie kan worden vertraagd door dieetaanpassingen (laag fosfor, aangepast eiwit), ruime vochtinname, medicatie en regelmatige controles. Vroege opsporing via bloedonderzoek bij reguliere check-ups maakt een groot verschil.
Wanneer ga je direct naar de dierenarts?
Sommige symptomen zijn een reden om meteen actie te ondernemen. Ga direct naar de (spoed)dierenarts als je hond:
- Niet kan ademen of hijgend en blauw aanloopt
- Instort of bewusteloos raakt
- Niet meer kan plassen of schreeuwen doet bij het plassen
- Meer dan 24 uur niet eet of drinkt
- Bloedige diarree of braken heeft
- Een sterk opgezette buik heeft in combinatie met kokhalzen
Vertrouw je eigen instinct als hondeneigenaar. Jij kent je hond het beste — als er iets niet klopt, laat het dan nakijken.
Tot slot
Kennis van veelvoorkomende hondenziektes helpt je om eerder te herkennen wanneer er iets mis is en sneller hulp te zoeken. Maar vergeet niet: voorkomen is beter dan genezen. Zorg voor een goede basisgezondheid met de juiste voeding, voldoende beweging, een gezond gewicht en up-to-date vaccinaties.
Lees meer over preventie in ons artikel over vaccinaties voor je hond.